کاربرد ظرف یکبار مصرف در صنعت غذایی

بسته بندی بخشی از مراحل آماده سازی مواد غذایی است؛ از این رو مواد تشکیل دهنده ظرف یکبار مصرف نامناسب باشد می تواند بر غذا اثرات نامطلوبی بگذارد. باید دقت کنیم که هر گونه غذایی به یک نوع بسته بندی نیازمند است تا مواد موجود در آن مصون بماند. در دوره کنونی با ازدیاد جمعیت و نیاز گروه های گوناگون سنی و فزونی مصرف غذا در خارج از منزل، نیاز به بهره گیری از ظرف یکبار مصرف افزایش یافته است. ظرف یکبار مصرف که در حال حاضر بسیار رایج شده از جنس پلاستیک است.

در مدت پنجاه سال گذشته، کاربرد فرآورده های پلاستیک در بسته بندی اقسام مواد غذایی و نوشیدنی ها و یا به شکل ظرف یکبار مصرف، افزایش شایانی داشته است، بطوری که دوره حاضر را، دوره پلاستیک نام گذاری کرده اند. پلاستیک هایی که برای بسته بندی مواد غذایی، به کار می روند و با آن ها تماس دارند، غالبا از منابع نفتی بر گرفته می شوند.

در مجموع پلاستیک‌ ها، پلیمرهایی هستند که از مواد اولیه‌ای به نام مونومر تهیه شده اند. مونومرها موادی سمی بوده و برای سلامت انسان زیان آور هستند؛ پلیمرها خنثی بوده و مشکلی ندارند، ولی مشکل کار اینجاست که عموما در روند تهیه پلیمرها میزانی از مونومرهای قابل جدا شدن باقی می‌مانند. به همین علت، چنانچه از ظرف یکبار مصرف نامطلوب و نامرغوب برای نگهداری مواد غذایی بهره گیری شود. گمان می رود  این مونومرهای سمی به ماده غذایی انتقال پیدا کنند. به همین جهت در بهره گیری از پلاستیک‌ ها به عنوان ظروف غذا باید بسیار محتاط بوده و از هر گونه پلاستیکی برای مواد غذایی استفاده نشود.

نکته با اهمیت دیگری که باید مورد توجه قرار گیرد این است که اساسا جنس یک بار مصرف ها به گونه‌ای است که قابلیت نگهداری رنگ را ندارند و حین تماس با چای یا غذای داغ رنگ موجود ذوب شده و قسمتی از آن همراه غذا وارد بدن می‌شود. در زمان بهره گیری از ظرف یک بار مصرف باید به علامت اختصاری که در انتهای ظرف حک شده است، توجه کرد. زیرا در نتیجه استفاده نادرست از این فرآورده ها مشکلات فراوان بهداشتی در اثر انتقال منومرهای شیمیایی از ظرف یکبار مصرف به ماده غذایی مشکلات فراوانی مانند: انواع اختلالات گوارشی و ریوی، و همین طور سرطان و دیگر بیماری‌های غیر‌واگیر برای مصرف کننده ایجاد خواهد کرد.

علائم اختصاری انواع ظرف یکبار مصرف

ظروف یکبار مصرف که در ته آن ها علامت اختصاری(ps) حک شده است از جنس ظرف پلی استایرن بوده جهت نوشیدنی های سرد و حرارت کمتر از ۴۰ درجه بکار گرفته می شوند. اما برای بسته بندی مواد غذایی با دمای بیشتر از ۶۵ درجه مطلوب نبوده و همچنین بسته بندی مواد غذایی چرب مانند کره، مارگارین و غیره در اقسام ظروف پلی استایرن ممنوع  و غیر مجاز است.

نشان اختصاری ظرف های پلی اتیلن(PE)، پروپیلینی(PP) ، پلی استایرنی فوم‌دار (EPS) و ظرف های پلی استایرنی سفید رنگ (HIPS) با علامت های داخل پرانتز نشان داده‌ می‌شوند، جهت بسته بندی و حفظ فرآورده های لبنی، روغن و سرکه و مواد غذایی گرم و مرطوب بکار گرفته می شوند، ولی برای حفظ و نگهداری غذاهای داغ مانند آش، سوپ و غیره مناسب نیستند. بهره گیری از ظرف های پلی استایرنی شفاف(GPPS)  فقط جهت  نوشیدنی های سرد مناسب است و برای مواد غذایی داغ مانند چای و قهوه مطلوب نیستند.

ظرف‌ یکبار مصرف پلی ونیل کلراید (PVC) در بسته ‌بندی مواد غذایی مثل گوشت، مرغ، ماهی، بسته ‌بندی کپسول ‌های دارویی و آدامس مورد استفاده قرار می گیرند. بسته ‌بندی با این گونه ظرف ها در مورد مواد خشک ضرر زیادی ندارد، ولی برای مواد غذایی ترکه امکان ورود مونومر آزاد به داخل مواد غذایی و بعد به بدن بسیار امکان پذیر است، نامطلوب هستند.

مسأله دیگری که کارشناسان اخیرا نسبت به آن اخطار می‌ دهند، این است که در ایران پی ‌وی ‌سی ‌های استاندارد (food grade) جهت بسته‌ بندی مواد غذایی و بهداشتی ساخته نمی‌ شوند و از گونه صنعتی این مواد، بدون توجه به ضرر آن، در صنعت های غذایی و بهداشتی مورد استفاده قرار می گیرد.

 

استفاده از ظرف یکبار مصرف در ایران و کشورهای دیگر

امروزه در تمام دنیا بهره گیری از پی‌ وی ‌سی‌ صنعتی جهت مصارف غذایی و بسته ‌بندی به طور کامل باطل شده است و حتی به تازگی برای اثاث منزل و اسباب ‌بازی نیز این محدودیت در جهان به وجود آمده، به گفته کارشناسان، در ایران علی ‌رغم نظارت وزارت بهداشت، به علت سود اقتصادی، عده ای از تولیدکنندگان همچنان از موادی استفاده می‌کنند که بر سلامت مردم در طولانی مدت اثر منفی دارد.

به موجب دستور العملهای موجود بسته بندی مواد غذایی خشک و تر هنگام پر نمودن و نگهداری مواد غذایی یا جا به جایی آن در انواع ظروف PVC غیر مجاز است. در مجموع ظرف یک بار مصرف بدون رنگ و شفاف تنها برای اغذیه و نوشیدنی‌های سرد قابل قبول هستند و نباید برای نوشیدنی‌ ها و غذاهای داغ مورد استفاده قرار گیرند. همچنین ظرف یک بار مصرف سفید رنگ و فوم دار جهت استفاده مواد غذایی سرد، گرم و تر مناسب هستند، اما برای مواد غذایی داغ نباید مورد بهره گیری قرار گیرند. به عنوان مثال برای پیتزایی که در دمای ۱۴۰ درجه سانتیگراد پخته می شود، توصیه نمی گردد.

کاربرد ظرف یکبار مصرف دست دوم

ظرف یکبار مصرفی که از مواد دست دوم فراهم می شود، بیشترین تاثیر را بر سلامت انسان ها می گذارد. این ظرف ها از ظاهرشان که معمولا شکننده و آسیب پذیر هستند و یا در آن ها ضایعات، دانه های سیاه رنگ یا مواد رنگی مشاهده می شود، قابل شناسایی هستند. مهمترین خصوصیت این ظرف ها بهای بسیار ارزان آن است که مردم باید بدانند این قیمت ارزان را در آینده نزدیک با مخارج سنگین درمانی باید جبران کنند.

در میان تمام انواع ظرف های یک بار مصرف می توان از بطری‌ آب آشامیدنی به عنوان پر استفاده ترین انواع این ظرف ها نام برد. بطری ‌هایی که در فصل تابستان حتی اگر در برگیرنده آب معدنی نباشند، به طور مرتب از آب شهری پر شده و داخل یخچال قرار می‌ گیرند تا آب خنک مورد استفاده خانواده را فراهم کنند. فریز کردن بطری های آب، سبب شکسته شدن پلیمرها به مونومرهای سمی خواهد شد و در طولانی مدت عوارض سرطانزایی چنین اموری در دستگاه های گوارشی و مغز بروز پیدا می کند.

ظرف یکبار مصرف گیاهی

این ظرف ها به دو صورت دسته بندی می شوند که دسته اول صد در درصد مخرب بوده و مواد اولیه آن ها منشاء غذایی داشته و از موادی مانند پروتئین ها و ساکارین ها ساخته شده و قابلیت خوردن دارند. ولی این ظرف ها در ایران ساخته نمی شوند. دسته دوم که ۳۰ تا ۷۰ درصد مخرب هستند قابلیت خوردن ندارند و منشاء آنها عمدتا مواد نشاسته ای است. از جمله فواید بهره گیری از پلیمر گیاهی می توان سازگاری با طبیعت، فاقد هرگونه خطر زیان آور مواد پلاستیکی بعد از تماس با غذای داغ، فراهم شدن از مواد اولیه تجدیدپذیر، عدم وابستگی به مواد نفتی، مصرف انرژی کمتر در روند تولید را از مزیت های اصلی ظرف های یکبار مصرف پلیمری و گیاهی دانست.

 

نکات استفاده از ظرف یکبار مصرف

  • در زمان خرید مواد غذایی دقت کنید که از پلاستیک رنگی و بازیافتی خریداری نکنید.
  • مواد غذایی داغ در ظرف یکبار مصرف پلاستیکی نگهداری نشوند.
  • بطری آب معدنی بصورت پشت سر هم مورد استفاده قرار نگیرد.
  • از ظرف یکبار مصرف و پلاستیکی هایی استفاده شود که به واسطه کارخانه های معتبر تولیده شده اند و دارای مشخصات کامل و پروانه ساخت معتبر یا مجوز ورود از وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
شما برای ادامه باید با شرایط موافقت کنید

فهرست